Yeni başlayanlar için Dart Oyun Türleri ve Kuralları

Merhaba. Bu seferki yazı, anı veya düşünce kaynaklı olmayacak. Daha çok eğitici amaçla; çok oynanan DART oyunlarını, kurallarıyla ve oynanış şekilleriyle kısaca anlatmaya çalışacağım.

Türkiye’deki (yoğunlukla Ankara’daki) dart bar’larda genellikle 3 tip oyun tercih edilir. Bunlar zorluk dereceleri de göz önüne alındığında sırasıyla; Karambol Kriket (Cricket), Cezalı veya Cezalı Kriket ve Sayı(501) şeklindedir.

Oyunların detayına girmeden önce oynanacak zemin ve temel kuralları aktarmak yerinde olacaktır.

·         Oyuna başlayabilmek için en az 3 adet dart, 1 adet board ve karşılıklı oynanacağı düşünülürse en az 2 kişi gereklidir.

·         Board (dartların saplandığı alan) kurallar gereği standart bir yüksekliğe (1.72m) asılır ve yine kurallara uygun bir atış mesafesi (2.37m) atış çizgisi olarak belirlenir.

·         Burada en önemli kural, atış çizgisini geçmemek ve çizginin üzerine basmamaktır. Atış çizgisinin istendiği kadar gerisinde veya board hizasına göre sağında-solunda atış yapılabilir. Çizgiye basılması halinde oyuncu hakem tarafından uyarı alır. Hakem tarafından atış tekrarı istenebilir veya atış geçersiz sayılır.

·         Oyunlara turnuva kurallarında aksi belirtilmedikçe; her iki takımdaki oyuncunun BULL (Merkez’e) birer dart atmasıyla başlar. Merkeze en yakın atan taraf, oyuna ilk başlama hakkını kazanır.

·         Board’daki bölümler ve puanlamaya gelince;

o   Board ince teller ile merkezden en dış çembere doğru dilimlere ayrılmıştır. Her dilimin sahip olduğu rakamsal değer dış çerçeve kenarında belirtilmiştir.

o   En merkezde iç içe iki daire bulunur. Buraya BULL denir. Bull kendi içinde iki kısımdan oluşur. Dış çevre (yeşil renkli kısım) ve iç merkez (BULL EYE veya Bull’s Eye). Merkez’in sayısal değeri 25 (yeşil kısım), merkezin merkezinin sayısal değeri ise 50’dir. (kırmızı alan) Dolayısıyla kırmızı alan yeşil kısmın 2 katı, yani Double’ı dır.

o   Merkezden dışarı doğru açıldıkça orta kısımda bir çember daha bulunur. Buraya TRIPLE alanı denir. Bulunduğu dilimdeki sayının 3 katı anlamına gelir. Örneğin 3’ün bulunduğu dilimde iç çembere isabet ettirildiğinde 9 puan alınmış olur. (Veya 3 adet 3 vurulmuş sayılır.)

o   En dış çevrede puan tablosunun bitiminde bir çember daha yer alır. Burası da DOUBLE alanıdır. Burası da triple’da olduğu gibi içinde bulunduğu alanın 2 katı anlamı taşır. Örneğin 12’ye denk gelen en dış çember içi vurulursa 2x12 = 24 puan veya 2 adet 12 vurulmuş sayılır.

o   Bunların dışında kalan her alan değersizdir veya bir başka deyişle sıfır puana karşılık gelir.

o   Bir sayının bulunduğu Triple veya Double dışındaki herhangi bir alan vurulduğunda ise SINGLE yani o sayının kendisi değerinde puan kazanılmış olur.  

o   Maçlar genelde Bo3 veya Bo5 şeklinde oynanır. Bunların açılımı, Best Of 3-Best Of 5 şeklindedir. Her set LEG diye adlandırılır. Bo3’de 3 Set’ten 2’sini kazanan maçın galibi olur. Bo5 için de en iyi 5, yani 5 set içinden 3 alan galip gelir. (3-2, 3-1 veya 3-0 gibi..)

Bundan sonrası için oyunların detaylarına geçebiliriz:

Kriket

Karambol kriket de denir. Karambol denmesi ve oynanan dart oyunları içinde kolaylık açısından yeni başlayanlara en hitap eden olmasının nedeni, atılması istenen gerçek hedeflerin yanısıra rastgele isabet etmiş skorların da puan kazandırmasıdır.

Oyunda basit bir amaç bulunur. Skorboard’da yer alan tüm sayılar’dan 3’er tane vurulması. Peki skorboard’da hangi sayılar var? Dart’ta yer alan en büyük sayı dilimi olan 20’den geriye doğru, 19, 18, 17, 16, 15, 14, 13, 12 ve diğer harf sayıları. Skorboard’lar default hazırlandığı için 10-11 sayılarını da içerir ancak karambol kriket’te genellikle 10-11 puanlamaya dahil edilmez. Maça başlanmadan önce bu sayıların üzeri çizilir veya atılmış kabul edilerek kapatılır. Bir de harf sayıları dediğimiz D-T-B-H vardır. Bunların anlamı ise

·         D: Double           Herhangi bir sayının double’ından 3 tane vurulması gerekir.

·         T: Triple               Herhangi bir sayının triple’ından 3 tane vurulması gerekir.

·         B: Bull                   Merkez’deki Bull’dan 3 tane vurulması gerekir.

·         H: House             Aynı el içinde 3 dartın da herhangi bir sayı dilimi içinde yer alması esasına                           dayanır.

Bu harf sayıları genelde MAJÖR diye adlandırılır ve diğer sayılara göre elde edilmesi daha zor sayılardır. Karambol denmesinin temel nedeni özellikle Triple, Double ve House puanları için herhangi bir sayı diliminde isabet eden skorların da puan kazandırmasıdır. Örneğin 20 atmaya çalışırken hemen yanındaki 1’in Triple’ına isabet eden dart, T puanı kazandırır. Bu nedenle özellikle yeni başlayanlar için istediği hedefi vuramasa bile şans eseri isabet eden sayılar avantaj sağlayabilir. (Halk arasında acemi şansı dediğimiz şeyin gerçekleşmiş hali.)

Alınan puanlar SkorBoard'a genellikle her bir sayı için bir çizgi olacak şekilde daire içine alınmış X veya  + şeklinde yazılır.

Örnek SkorBoard:

 Cezalı Kriket

Bir üstte anlatılan kriketle temel olarak aynı kurallara dayanır. Board’da yer alan sayılardan 3’er tane atılması gerekir. Ancak bunun yanısıra skorboard’da yer alan sayıların dışında isabet edecek sayılar puan kazandırmaz. Yani karambol kriket’te herhangi bir sayının, örneğin 3 diyelim Triple’ını vurmak, 1 adet T puanı almanızı sağlarken, Cezalı Kriket’te bu sayı geçersizdir. Yalnızca 20,19,18...10 arasındaki sayılarda yapacağınız isabetli atışlar puan kazandıracaktır.  Örneğin 20 Triple vurulduğunda 1 adet T puanı veya 3 adet 20 puanı kazanılırken, 8 Triple vurulduğunda bunun karşılığı sıfır puan olacaktır.

Oyunun detayları bununla da kalmaz. Bir takım bir sayıyı tamamladığında (o sayıdan 3 adet attıktan sonra)   rakip eğer o sayıyı bitirmemişse, devamında gelecek her sayı karşı takıma ceza olarak yazılır. Yani A takımı 3 adet 20 attıktan sonra, B takımı henüz 20’yi tamamlamamışsa, devamında A takımından gelecek her 20 puan değerinde sayı board’un kenarına rakamsal değer olarak yazılır. Her ceza puanı toplanarak (artarak) devam eder.

Oyunun sonunda ceza puanında önde olan ve skorboard’taki tüm sayıları tamamlamış olan taraf maçı kazanmış sayılır. Cezalı Kriket, Full Board tabiri edilen 20-10 arası tüm sayılar ve bunlara karşılık gelen T-D-H ile Bull sayıları üzerinden puanlanır.

Sayı (501)

Sayı oyunu kuralları ve anlatımı açısından diğerlerinden daha kolay olmasına karşın, oynanması daha güç, daha profesyonel bir oyundur. (Diğerlerinin dünya genelinde resmi turnuvaları düzenlenmezken 501’in sayı turnuvaları vardır.) 301 gibi daha düşük değerden başlanan türevleri de mevcuttur.

Oyun boyunca isabet eden her dart oyuncuya sahip olduğu değer kadar puan kazandırır. Alınan puanlar 501’den başlayarak geri sayım şeklinde 0’a doğru eksiltilerek ilerlenir. Örneğin bir oyuncunun bir elde 3 dartla single 10-18-12 vurduğunu varsayalım. Toplamda 40 puan eder. 501-40=461 puan oyuncunun sayı hanesine yazılır.

Oyunun en can alıcı kısmı ve kuralı 0’a yaklaşıldığı kısımlardır. Çünkü son sayı mutlak suretle Double yani herhangi bir sayının iki katı olarak isabet ettirilmelidir. Örneğin 60 kalmış bir oyuncu, single 20 ve double 20 (20+40) sıralı skoru isabet ettirerek oyunu tamamlayabilir. 60’ı aşan bir skor elde ettiğinde oyuncu BUST yani yanmış olur. Sayı hanesinden hiç sayı eksilmez. Aynı şekilde oyuncu tek bir sayıda kalırsa önce çift sayı kalacak şekilde skor yapmalı, daha sonra çift sayının değerindeki double’ı vurması gerekmektedir. Örneğin 13 kalan bir oyuncu, oyunu tek dartla bitiremez. Önce 1-3-5 gibi 13’ü geçmeyecek bir tek sayı vurmak zorundadır. 5 vurdu diyelim. Kalan sayı 13-5 = 8 olacaktır. 2.dartında Double 4 yani yine 8’i hedefler. Double 4 vurması halinde leg’i kazanır. Vuramazsa veya 8’i geçen bir skor elde ederse puan kazanamadan atış sırasını rakibine geçirmiş olur. Kısaca oyunda en hızlı skor eksilten ve en sonunda Double’ı vurarak sıfıra ilk ulaşan kazanır.

Püf noktaları;

·         Board üzerindeki en büyük sayı T20 yani 60’dır. Bu durumda bir elde (3 dart ile) atılabilecek en yüksek değer de T20+T20+T20 = 180 olur. Bu nedenle sayı oyuncuları hızlı ilerleyebilmek ve avantaj sağlayabilmek için sürekli T20 atmaya çalışırlar.

·         Board üzerindeki en büyük çift Sayı Double Bull yani Bull EYE’dır. (50 Puan) Bundan hemen sonra D20 yani 40 gelir.

·         Oyunun bitiminde atılan son 3 dart veya bitiriş dizisi için OUT yani bitiş skoru denir. 180 ve altındaki sayılar teorik olarak 3 dart ile elde edilebileceğinden artık bitme sınırına gelinmiş sayılır. En büyük OUT matematiksel olarak T20+T20 ve D.B (Double Bull) = 170’dir. Bundan sonra T20+T19+DB = 167 ve T20+T18+DB=164 gelir.

·         Oyunun doğası gereği strateji de çok önemlidir. Bazı bitiriş sayıları doğru hesaplanırsa sonuca daha kolay ve hızlı ulaşılabileceği gibi, bazı sayılar da bitiriş’i zorlaştıracaktır. Bu yüzden oyuncunun out’u iyi hesaplaması ve sayı eksiltirken bu stratejiye uygun skorlar elde etmesi gerekmektedir.

·         Out avantajı kullanılabilmesi için en çok tercih edilen Double D16=32’dir. Çünkü yanlışlıkla aynı sayının Single yani tek sayısı vurulduğunda kalan sayı, yine çift olacağından oyuncu bitirmek için şansını yitirmemiş olacak ve sıradaki dart ile de oyunu bitirme ihtimali devam edecektir. Bir diğer avantajlı double ise hem en büyük Double’lardan biri olduğu, hem de board’un en üst noktasında rahat bir konumda yer aldığı için 40’dır. (D20)

Örnek Skor Board (Tabiki kendi maçlarımdan biri :) )

(Not: Check işareti gibi görünen sayı 100'e denk gelir. 40 kaldığında ise Top anlamında (Double 20 board'un en üstünde yer aldığından) T skor olarak yazılır.

Genel olarak dartta en çok rağbet gören bu 3 oyundur ve kuralları bu şekildedir. Umarım yeterince basit, kısa ve açık anlatabilmişimdir. Yabancıların dediği gibi, haydi “LET’S PLAY DARTS...” J

Kapanışa işin piri 15 yıldır dünya şampiyonu olmuş olan Phil TAYLOR'ın bir perfect game'ini eklemek de fena olmaz hani: 

 

Perfect Game: Minimum dart ile oyunu maks. mükemmellikte bitirme sanatı. :) 9 Dart yapılabilecek en yüksek skor ile 9 mükemmel atış yapılması anlamına gelir.